Victor Klemperer

Victor Klemperer urodził się 9 października 1881 roku w Landsbergu. Był synem rabina liberalnej synagogi reformowanej w Berlinie. W 1912 roku przyjął chrzest w kościele ewangelickim, a w 1906 ożenił się z pianistką Evą Schlemmer. Karierę akademicką rozpoczął na uniwersytecie w Neapolu. W 1914 roku, popierając udział Niemiec w I wojnie światowej, wrócił do kraju i zaciągnął się do armii. Służył na froncie zachodnim jako artylerzysta, a w 1916 roku opuścił front z powodu ran. Do końca wojny pracował w wydziale cenzury armii. W 1920 roku otrzymał profesurę na Uniwersytecie Technicznym w Dreźnie, gdzie wykładał literaturę francuską.

Po dojściu nazistów do władzy w 1933 roku został pozbawiony katedry i prawa wykładania. Był systematycznie marginalizowany, a w 1939 roku wysiedlono go z domu do tzw. „domu żydowskiego”. Ocalenie zawdzięczał swojej żonie Evie, Niemce (w świetle ustaw norymberskich Aryjce), która odmówiła rozwodu i dzieliła z nim los. Dzięki temu uniknął wywózki do obozu w latach 1942-1943. Bombardowanie Drezna 13 lutego 1945 roku, w przeddzień planowanej deportacji, uratowało mu życie. Podczas nalotu z żoną wmieszał się w tłum uciekinierów i przetrwał na prowincji w Bawarii do przybycia armii amerykańskiej. Po wojnie wrócił do Drezna.

Światową sławę przyniosła mu książka „LTI - notatnik filologa”, analiza języka i obyczajowości Trzeciej Rzeszy. Klemperer badał, jak propaganda nazistowska manipulowała językiem, by zneutralizować zło w odbiorze społecznym. W swoich dziennikach opisywał mechanizmy propagandy masowej - poprzez radio, kino, prasę - oraz jej odbiór przez społeczeństwo.

Brat lekarzy Felixa i Georga, kuzyn dyrygenta Ottona Klemperera, który bezskutecznie namawiał go do emigracji. Victor Klemperer zmarł 11 lutego 1960 roku w Dreźnie.